FETAL BÜYÜME VE GELİŞME
FETAL BÜYÜME VE GELİŞME İlk 2-3 haftasında, büyüme tamamen hücre bölünmesi ile gerçekleşir. Embriyonik dönemin dördüncü haftasının başından itibaren boşaltım organları pro-nefros, mezonefros ve metanefroları oluşturmaya başlar. Kardiyovaskü...
FETAL BÜYÜME VE GELİŞME
İlk 2-3 haftasında, büyüme tamamen hücre bölünmesi ile gerçekleşir. Embriyonik dönemin dördüncü haftasının başından itibaren boşaltım organları pro-nefros, mezonefros ve metanefroları oluşturmaya başlar. Kardiyovasküler sistem, embriyoda işlev gören ilk ana sistemdir. İlkel kalp ve damar sistemi üçüncü haftanın ortasında ortaya çıkar
- haftaya kadar embriyonik gelişim tamamlanır. Doku farklılaşması gerçekleşir.
9-12. HAFTA
Dokuzuncu haftanın başında baş, fetüsün CRL'sinin (baş-popo mesafesi) yaklaşık yarısını oluşturur. Daha sonra, vücut uzunluğundaki büyüme hızlanır, böylece 12 hafta sonunda CRL iki kattan fazla artar.
Dokuzuncu haftada yüz geniş, gözler geniş bir şekilde ayrı, kulaklar düşük ve göz kapakları kaynaşmış durumdadır.
Dokuzuncu haftada beyin sapı, diensefalon ve serebral hemisfer oluşur.
12 hafta sonunda iskelette, özellikle kafatası (kafatası) ve uzun kemiklerde birincil kemikleşme merkezleri belirir.
- haftada eritropoez karaciğerde gerçekleşirken 12 haftanın sonunda, eritropoez dalakta oluşmaya başlar.
İdrar oluşumu 9. ve 12. haftalar arasında başlar ve idrar, üretradan amniyotik sıvıya boşaltılır. Fetüs genellikle hipotonik idrar üretir ve gebeliğin 11. haftasında anti-Diüretik hormonu (ADH) üretmeye başlar.
Daha önce embriyonik aşamada gelişmiş olan ilkel bağırsak,peristaltik aktivitelerini kalın bağırsakta 10.haftadan ince bağırsakta 11. Haftadan sonra başlatır.
V ve VII kraniyal sinir tarafından kontrol edilen yüz hareketleri gebeliğin 10-11. Haftalarında oluşmaya başlar.
13-16. HAFTA
Bu dönemde hızlı büyüme gözlenir. 16 haftaya kadar, baş 12 haftalık fetüs ile karşılaştırıldığında nispeten küçüktür ve alt ekstremiteler uzamıştır. İlk olarak embriyonik dönemin sonunda ortaya çıkan ekstremite hareketleri 14. Haftada koordine edilir, ancak anne tarafından hissedilemeyecek kadar hafiftir.
12-14. hafta arasında fetüsün cinsel organı tanımlanabilir.
Ultrason muayeneleri sırasında uzuv hareketleri görülebilir. Bu dönemde fetal iskeletin kemikleşmesi aktiftir ve 16. haftanın başında kemikler ultrason görüntülerinde açıkça görülebilir.
- hafta boyunda bağırsaktan su ve glikoz geçişi başlar. 4. ayda oluşmaya başlayan mide asidiyle birlikte 14. Haftadan sonra enzim aktiviteleri artar.
- haftada yavaş göz hareketleri meydana gelir. Saç derisi ve saç şekli de bu dönemde belirlenir.
- haftaya kadar yumurtalıklar farklılaşır.
Gözler 16. Haftadan sonra öne doğru bakar. Dış kulaklar başın yanında son konumlarına yakındırlar.
Fetüs 16. Haftaya ulaştığında gaz değişimini sağlayan kısım hariç akciğerin büyük bir kısmı oluşmuştur. Bu dönemde solunumun gerçekleşmesi mümkün değil.
17-24. HAFTA
Bu dönemde büyüme yavaşlar ancak yinede fetüs CRL’sini 50 mm artırır.
Fetal hareketler anne tarafından hissedilmektedir. Deri artık yağlı, peynir benzeri bir malzeme olan verniks kazeoza ile kaplıdır. (Ölü epidermal hücrelerin ve fetal yağ bezlerinden salgılanan yağlı bir maddenin karışımından oluşur.)
lk nefronlar, 20-22. Gebelik haftalarında böbrek medullasında görülür.
20-22. haftalarda akciğerlerde sürfaktan salınımı başlar.
- haftada kaşlar ve saçlar görünür hale gelir. Fetüs genellikle lanugo adı verilen ince tüylerle kaplıdır. Bu tüyler verniks kazeozayı ciltte tutmaya yardımcı olur.
- haftaya kadar fetal uterus oluşlur. 20. Haftada testisler inmeye başlar ancak hala arka karın duvarında yer alır.
Beslenmeyi düzenleyici faktörlerden, nöropeptid Y (NPY) ve Leptin, insan fetüslerinde sırasıyla 16-18 haftalarda salgılanmaya başlar.
22-26. haftadan sonra muhtemelen fetüs uyarıları algılayabildiği için ağrı hissedebilir.
Gebeliğin yaklaşık 24 ila 26. haftaları arasında akciğer dokuları da iyi vaskülarize edildikten sonra solunum meydana gelebilir.
26 - 29.HAFTA
Saç uzar, deri altı yağ dokusu tüm vücutta birikir, tombul ve dolgun hale gelir.
- haftada bronşiyoller çoğalır. Alveol kanalları ve keselerin oluşumu tamamlanır.
- haftada kalıcı azı dişleri oluşmaya başlar.
30-39. HAFTA
Tırnaklar parmak uçlarına ulaşır. Ayak tırnakları görülmeye başlar
Ağırlık artışı olur. Cilt pembe bir renk alır
Testisler iner
36.-38. HAFTA
-
40. haftalarda akciğer gelişimi tamamlanır.
Beslenme ve Diyet Uzmanı Yrd.Doç.Dr.Tuba Günebak